Ako ste preduzetnik ili firma koja posluje u Srbiji, do 30. aprila 2026. imate obavezu da podnesete prijavu za naknadu za zaštitu i unapređenje životne sredine, odnosno eko taksu.
Iako je rok isti za sve obveznike, podaci koji se unose u prijavu i način na koji se obaveza utvrđuje zavise od konkretnog poslovanja. Zato je važno da pre podnošenja prijave proverite ono što ulazi u obračun i da na vreme pripremite potrebne podatke.
Ko ima obavezu da podnese prijavu?
Eko taksu plaćaju sva pravna lica, preduzetnici, paušalci i ogranci stranog pravnog lica koji obavljaju delatnost na teritoriji Republike Srbije. Obaveza, dakle, postoji bez obzira na veličinu firme, ali njen iznos nije isti za sve. On zavisi od dve varijabile: delatnosti koju obavljate i od toga u koju kategoriju po veličini spadate.
Gde se prijava podnosi i koji obrazac se koristi?
Prijava se podnosi elektronski, preko portala lokalne poreske administracije, na Obrascu 1. Ako delatnost obavljate na teritoriji više opština, prijava se podnosi svakoj od njih posebno, pa je važno da unapred proverite gde sve poslujete i kojoj lokalnoj poreskoj administraciji ste dužni da prijavite obavezu.
Šta treba da proverite pre podnošenja prijave?
Pre nego što pristupite popunjavanju prijave, najvažnije je da imate jasan pregled sledećih podataka:
- na koliko opština obavljate delatnost
- koliki je vaš ukupni prihod
- koja je vaša pretežna delatnost
- kom stepenu uticaja na životnu sredinu ta delatnost pripada
- u koju kategoriju po veličini spadate prema propisima o računovodstvu
Upravo od ovih podataka zavisi kako će obaveza biti utvrđena, pa je dobro da ih proverite pre samog unosa, a ne tek kada krenete sa popunjavanjem obrasca. Posebno obratite pažnju na podatke koje upisujete u polje 2.3 u Obrascu 1 jer se tu upisuje ukupan prihod obveznika za prethodnu godinu. U pitanju je iznos ostvarenog prihoda gde pravna lica i preduzetnici upisuju podatak iz bilansa uspeha prethodne godine u odnosu na ovu godinu, a paušalno oporezovani upisuju prihod utvrđen rešenjem poreskog organa, takođe iz prethodne godine.
Od čega zavisi iznos eko takse?
Iznos eko takse određuje se prema dva kriterijuma: stepenu negativnog uticaja delatnosti na životnu sredinu i veličini obveznika. Uredba propisuje tri nivoa uticaja delatnosti na životnu sredinu - mali, srednji i veliki, dok se visina naknade razlikuje u zavisnosti od toga da li je obveznik mikro, malo, srednje ili veliko pravno lice, odnosno preduzetnik.
Posebno je važno da obratite pažnju na pretežnu delatnost, jer se naknada utvrđuje upravo prema njoj. To može biti registrovana delatnost, ali i ona od koje je ostvaren najveći prihod u godini koja prethodi godini za koju se naknada utvrđuje.
U grupu delatnosti sa malim uticajem spadaju, između ostalog, različite uslužne i stručne delatnosti. Među delatnostima sa srednjim uticajem nalaze se, na primer, određene građevinske i proizvodne aktivnosti. Kompletan pregled delatnosti nalazi se u prilogu Uredbe, pa je preporuka da tačno proverite gde vaša delatnost pripada pre podnošenja prijave.
Šta važi za paušalce?
Kod preduzetnika koji porez plaćaju na paušalno utvrđeni prihod, naknada se plaća u iznosu koji važi za mikro pravna lica i preduzetnike. To je važno imati u vidu, jer se upravo kod paušalaca često javlja dilema kako se određuje veličina obveznika i koliki iznos naknade mogu da očekuju.
Kako se eko taksa plaća?
Nakon podnošenja prijave, lokalna poreska administracija donosi rešenje o visini obaveze. U praksi se eko taksa plaća kvartalno, a dok novo rešenje ne stigne, obveznici uglavnom nastavljaju sa plaćanjem akontacija prema prethodno utvrđenoj obavezi. Zato je važno da, pored samog roka za prijavu, pratite i da li je rešenje stiglo i da li su podaci u njemu usklađeni sa onim što ste prijavili.
Kada treba podneti novu prijavu?
Nova prijava se podnosi kada tokom godine dođe do promena koje utiču na utvrđivanje naknade. To može biti promena sedišta, otvaranje nove poslovne jedinice, početak obavljanja delatnosti na teritoriji druge opštine ili druga promena koja utiče na podatke iz prijave. Ove situacije lako promaknu ako se prijava posmatra samo kao godišnja obaveza, pa je dobro da ih imate u vidu tokom cele godine.
Kod eko takse najveći problem najčešće nije sam obrazac, već to što se tek pred rok proveravaju podaci koji utiču na prijavu. Kada unapred znate kojoj opštini prijavljujete obavezu, koja vam je pretežna delatnost i koji podaci ulaze u obračun, ceo postupak je jednostavniji i manja je verovatnoća da će kasnije biti potrebne ispravke. Zato je najbolje da ovu obavezu ne ostavljate za poslednji trenutak.
Sadržaj ovog teksta ima isključivo informativni karakter. Seyfor d.o.o. ne pruža pravne, poreske niti računovodstvene savete. Za tumačenje konkretnih situacija potrebno je obratiti se nadležnim institucijama ili ovlašćenim stručnim licima.
